Podstawy prawa
Prawa człowieka
Godność, proporcjonalność, wolność osobista, prywatność i prawa procesowe podczas czynności służbowych.
Godność i równe traktowanie
Art. 30 Konstytucji chroni przyrodzoną i niezbywalną godność człowieka. Art. 32 ustanawia równość wobec prawa i zakaz dyskryminacji. Art. 14 ust. 3 ustawy o Policji nakazuje poszanowanie godności oraz przestrzeganie i ochronę praw człowieka.
Oceniaj konkretne zachowanie i przesłanki czynności. Pochodzenie, wyznanie czy wygląd osoby nie zastępują prawnej i faktycznej podstawy działania.
Legalność, konieczność i proporcjonalność
Art. 7 Konstytucji wymaga działania organów na podstawie i w granicach prawa. Ograniczenia praw i wolności muszą spełniać warunki art. 31 ust. 3. Ustal cel, podstawę, konieczność i zakres ingerencji; stosuj środek adekwatny do sytuacji.
Art. 40 zakazuje tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania i karania. Zakaz nie zależy od zachowania osoby. Potrzebę pomocy medycznej uwzględniaj niezależnie od procesowej oceny czynu.
Wolność i gwarancje procesowe
- Pozbawienie wolności tylko na zasadach i w trybie określonych ustawą — art. 41 Konstytucji.
- Informacja o przyczynach zatrzymania w zrozumiały sposób oraz prawo kontroli jego legalności.
- Domniemanie niewinności i prawo do obrony — art. 42 Konstytucji, art. 5–6 k.p.k.
- Zatrzymany w trybie k.p.k.: pouczenie i uprawnienia z art. 244–246; umożliwienie kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym na zasadach art. 245.
Prywatność i komunikacja
Prywatność, tajemnicę komunikowania się, nienaruszalność mieszkania i ochronę informacji o osobie regulują art. 47, 49–51 Konstytucji. Przeszukanie lub pozyskanie danych wymaga właściwej podstawy i zachowania trybu.
Wyjaśnij osobie cel czynności i przysługujące prawa w granicach przepisów. Zapewnij komunikację dostosowaną do języka i możliwości osoby, a w wymaganych przypadkach tłumacza. Zastrzeżenia i wnioski dokumentuj rzetelnie.
Zobacz: pouczenia, kontrola osobista oraz zatrzymanie osoby.
Źródła prawne i materiały
-
Konstytucja RP — art. 7, 30–32, 40–42, 47, 49–51.
-
Ustawa o Policji — art. 14 ust. 3 i art. 15 ust. 6.
-
Kodeks postępowania karnego — art. 5–6, 72, 204, 244–246.