Prawo karne

Art. 1 k.k. wymaga czynu zabronionego przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, społecznej szkodliwości większej niż znikoma oraz możliwości przypisania winy. Ocena nie kończy się na skutku zdarzenia: trzeba ustalić wszystkie znamiona konkretnego przepisu.

Przy zmianie ustawy stosuje się regułę z art. 4, z uwzględnieniem ustawy względniejszej dla sprawcy. Zasady odpowiedzialności związane z wiekiem i wyjątki określa art. 10.

Art. 7 dzieli przestępstwa na zbrodnie i występki według ustawowego zagrożenia. Zbrodnię można popełnić tylko umyślnie; występek także nieumyślnie, jeżeli ustawa tak stanowi (art. 8). Zamiar i nieumyślność ocenia się według art. 9.

Ustal, czy przepis wymaga szczególnego celu, właściwości sprawcy, skutku, określonego przedmiotu albo sposobu działania. Brak jednego wymaganego znamienia może wykluczać daną kwalifikację.

• Usiłowanie — art. 13; przygotowanie jest karalne tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi — art. 16 § 2.
• Sprawstwo, współsprawstwo, sprawstwo kierownicze lub polecające, podżeganie i pomocnictwo — art. 18.
• Obrona konieczna i stan wyższej konieczności — art. 25–26, po sprawdzeniu wszystkich przesłanek.
• Błąd i niepoczytalność — odpowiednio art. 28–31. Nie rozstrzygaj tych kwestii wyłącznie na podstawie potocznego opisu zdarzenia.

• Ustal czyn, czas, miejsce, sprawcę i materiał dowodowy.
• Porównaj fakty z każdym znamieniem przepisu, w tym skutkiem i umyślnością.
• Sprawdź formę popełnienia, zbieg przepisów i okoliczności wyłączające odpowiedzialność.
• Ustal tryb ścigania: z urzędu, na wniosek albo z oskarżenia prywatnego.
• Oddziel karę ustawową od rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Przestępstwa nie kończy się mandatem.

Otwórz przestępstwa w taryfikatorze.