Niebieskie Karty

Podstawa: art. 9d ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U. poz. 1870).

Procedurę wszczyna się przez wypełnienie NK-A przy uzasadnionym podejrzeniu stosowania przemocy domowej lub zgłoszeniu świadka. Nie jest wymagana zgoda osoby doznającej przemocy ani osoby ją stosującej. Nie trzeba czekać na zawiadomienie o przestępstwie ani na wynik postępowania karnego.

Oceń przesłanki z art. 2 ustawy: przemoc może być jednorazowym albo powtarzającym się umyślnym działaniem lub zaniechaniem, wykorzystującym przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną i naruszającym prawa lub dobra osobiste. Ustawa obejmuje określone w niej relacje, także niektóre relacje byłych partnerów; wspólne zamieszkiwanie nie zawsze jest konieczne. Małoletni będący świadkiem przemocy wobec osoby objętej ustawą jest również osobą doznającą przemocy domowej.

1. Przerwij zagrożenie i zapewnij pomoc. Oceń bezpieczeństwo wszystkich osób, w tym dzieci. Udziel pierwszej pomocy lub zapewnij pomoc medyczną. Zweryfikuj przesłanki środków ochrony z ustawy o Policji, w tym art. 15a, 15aa i 15aaa; dokumentuj ocenę ryzyka w wymaganym zakresie.
2. Ustal sytuację i rozmawiaj bezpiecznie. Zapewnij osobie doznającej przemocy swobodę wypowiedzi, poszanowanie godności i zrozumiały język. Ustal relacje, przebieg zdarzenia, wcześniejsze zachowania, groźby, obrażenia, obecność dzieci i potrzeby pomocy. Spotkania z osobą doznającą przemocy i osobą ją stosującą organizuj bez możliwości ich wzajemnego kontaktu (§ 18).
3. Wypełnij NK-A. Wskaż wszystkie osoby doznające przemocy i wszystkie osoby ją stosujące. Co do zasady formularz wypełnia się w obecności pełnoletniej osoby doznającej przemocy. Gdy uniemożliwia to jej nieobecność, stan zdrowia lub zagrożenie życia albo zdrowia, zastosuj § 2 ust. 6: wypełnij go niezwłocznie po nawiązaniu bezpośredniego kontaktu lub ustaniu przeszkody.
4. Uwzględnij szczególną ochronę. Działania wobec małoletniego prowadź w obecności rodzica albo opiekuna. Jeśli podejrzenie dotyczy tych osób — w obecności pełnoletniej osoby najbliższej lub wskazanej przez małoletniego. Wobec dorosłej osoby nieporadnej zastosuj odpowiednie zasady § 5 ust. 2 i 4. W miarę możliwości zapewnij obecność psychologa.
5. Przekaż NK-B i wyjaśnij pomoc. Dorosłej osobie doznającej przemocy przekaż formularz informacyjny. W przypadku dziecka lub osoby nieporadnej przekaż go właściwej osobie określonej w § 6. NK-B nie przekazuje się osobie stosującej przemoc.
6. Przekaż NK-A i zachowaj kopię. Do zespołu interdyscyplinarnego przekaż formularz niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 5 dni roboczych od wszczęcia procedury. Kopia pozostaje u wszczynającego (§ 7). Odnotuj datę i sposób przekazania.

Co dzieje się dalej?

Zespół przekazuje NK-A grupie diagnostyczno-pomocowej niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 3 dni roboczych od otrzymania. Pierwsze posiedzenie grupy odbywa się najpóźniej w ciągu 5 dni roboczych od otrzymania przez nią NK-A. Grupa pracuje z NK-C i NK-D, ustala pomoc i dalsze działania. Małoletniego nie zaprasza się na jej posiedzenie.

Policjant realizuje zadania z § 17: m.in. zabezpiecza ślady i dowody w pilnych przypadkach, sprawdza bezpieczeństwo stosownie do potrzeb ustalonych przez grupę i informuje zespół notatką urzędową o podejmowanych działaniach. Nowe zdarzenie przemocy w trwającej procedurze dokumentuje się kolejną NK-A w niezbędnym zakresie (§ 13). Po zakończeniu procedury prowadzi się monitoring przez 9 miesięcy (art. 9h ust. 2 ustawy).