Karta interwencji
Interwencja wobec nieletniego
Tematy dotyczące postępowania z nieletnimi.
Ocena sytuacji i pierwsze ustalenia
- Ustal wiek w chwili czynu oraz obecny, tożsamość, opiekunów i bezpieczeństwo dziecka. Rozróżnij rolę sprawcy, pokrzywdzonego i świadka.
- Wyjaśnij, czy chodzi o czyn karalny, przejawy demoralizacji czy potrzebę ochrony; nie stosuj jednej procedury wyłącznie dlatego, że osoba ma mniej niż 18 lat.
Podstawy prawne i granice działania
Art. 1 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich obejmuje demoralizację od ukończenia 10 lat do pełnoletności oraz czyny karalne po ukończeniu 13, a przed ukończeniem 17 lat. Wyjątki odpowiedzialności karnej określa art. 10 k.k.
Zatrzymanie i umieszczenie w policyjnej izbie dziecka wymaga przesłanek art. 48 ustawy, m.in. uzasadnionego przypuszczenia wskazanego czynu i dodatkowej ustawowej przesłanki. Nie jest zwykłym sposobem oczekiwania na rodzica.
Przebieg interwencji i współpraca
- Zapewnij pomoc i komunikację dostosowaną do wieku. Ustal, czy kontakt z opiekunem nie zwiększa zagrożenia.
- Dobierz tryb czynności, uprawnienia obrońcy i udział wymaganych osób. Przesłuchanie prowadź według art. 59, a nie jako nieformalną rozmowę zastępującą protokół.
- Przekaż sprawę właściwemu sądowi rodzinnemu lub organowi i wykonaj obowiązkowe zawiadomienia.
- W razie zatrzymania zapewnij pouczenie, kopię protokołu i kontrolę ustawowych terminów.
Powiązane karty i formularze
Dokumentowanie — co sporządzić
Obowiązkowy warunkowo oznacza: dokument staje się wymagany po spełnieniu wskazanej przesłanki. Fakultatywny nie zastępuje dokumentu wymaganego przepisem.
Notatnik służbowy / e-Notatnik
W służbie patrolowej — obowiązkowy wpis do notatnika służbowego albo e-Notatnika: czas zgłoszenia i czynności, miejsce, osoby, podstawa interwencji i sposób zakończenia. Wskaż podstawę ustalenia wieku, status procesowy, obecne osoby, pouczenia oraz godziny zatrzymania i powiadomień. Formularz osoby dorosłej nie zastępuje dokumentu właściwego dla nieletniego. Wskaż numery sporządzonych protokołów; nie przepisuj ich całej treści. Przy awarii e-Notatnika zapis papierowy niezwłocznie przenieś po przywróceniu dostępu.
Notatki
Nie sporządzaj dodatkowej notatki urzędowej streszczającej przebieg i wynik czynności już utrwalonej w protokole (§ 22 ust. 5 wytycznych nr 3 KGP). Osobno dokumentuj odrębne ustalenia i szczególne obowiązki wskazane poniżej.
Notatka urzędowa
FakultatywnyDla ustaleń przekazywanych do postępowania, z których przepisy nie wymagają protokołu (art. 143 § 2 k.p.k.). To dopuszczalna forma, a nie dodatkowy obowiązkowy dokument streszczający protokoły.
- Wskaż podstawę ustalenia wieku, status procesowy, obecne osoby, pouczenia oraz godziny zatrzymania i powiadomień. Formularz osoby dorosłej nie zastępuje dokumentu właściwego dla nieletniego.
- Oddziel własne spostrzeżenia od relacji rozmówców; notatką nie zastępuj formalnego przesłuchania, oględzin, przeszukania ani przyjęcia ustnego zawiadomienia.
Notatka urzędowa o odmowie badania zatrzymanego
Obowiązkowy warunkowoWyłącznie jeżeli osoba jest zatrzymana przez Policję i odmawia zgody na niezbędną pierwszą pomoc lub badanie lekarskie w trybie § 6 pkt 2 rozporządzenia o badaniach lekarskich osób zatrzymanych (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 516).
- Szczegółowe okoliczności odmowy, czas, wypowiedzi zatrzymanego, istotne objawy oraz imię i nazwisko lekarza obecnego przy odmowie albo informacja o jego nieobecności.
- Przy dobrowolnym kontakcie pacjenta z ZRM sama odmowa leczenia nie tworzy podstawy zatrzymania ani obowiązku zastosowania tego trybu.
Dokumenty do tej czynności
Protokół zatrzymania nieletniego
Obowiązkowy warunkowoGdy zachodzą przesłanki i nastąpiło zatrzymanie nieletniego: czyn karalny i ustawowe przesłanki zatrzymania; art. 48 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
Wpisz / dołącz:
- Wiek, rzeczywisty czas zatrzymania, konkretny czyn i przesłanki, oświadczenia oraz odrębne pouczenie nieletniego.
- Kopia dla nieletniego i rodzica/opiekuna; bezzwłoczne zawiadomienie sądu rodzinnego z kopią protokołu i udokumentowanie powiadomień.
Zawiadomienie sądu opiekuńczego
Obowiązkowy warunkowoGdy ustalenia wskazują zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu: demoralizacji, czynu karalnego lub braku opieki; art. 572 k.p.c.
Wpisz / dołącz:
- Dane dziecka i opiekunów, konkretne fakty dotyczące demoralizacji, czynu karalnego lub braku opieki, aktualne miejsce pobytu i opieka, działania ratunkowe oraz źródła ustaleń.
- Wskaż pilność i dołącz dokumenty istotne dla ochrony dziecka; odnotuj datę, sposób i adresata zawiadomienia.
Pismo do właściwego sądu — nie ma tu obowiązkowego jednolitego formularza. Sporządź zawiadomienie z konkretnymi danymi i załącznikami wymienionymi powyżej.
Pouczenie nieletniego o prawach i obowiązkach
Obowiązkowy warunkowoGdy nieletni uczestniczy w czynnościach procesowych wymagających pouczenia; art. 36 i 48 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
Wpisz / dołącz:
- Dobierz pouczenie do rzeczywistej czynności i statusu, zapewnij zrozumiałą formę oraz odnotuj przedstawiciela, obrońcę lub osobę obecną.
Podstawy dokumentowania · sprawdzono 30.09.2026
- Kodeks postępowania karnego ↗
- Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia ↗
- Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich ↗
- Kodeks postępowania cywilnego ↗
- Rozporządzenie w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych — § 6 pkt 2: notatka przy odmowie ↗
- Zarządzenie nr 768 KGP, tekst ujednolicony na 12.06.2026 r. — § 25 ust. 9: notatnik służbowy i e-Notatnik ↗
- Wytyczne nr 3 KGP z 30.08.2017 r. ze zmianami — § 22 ust. 4–6: notatka urzędowa, jej treść i zakaz powielania protokołu ↗
- Wytyczne nr 2 KGP z 16.05.2025 r. — najnowsza sprawdzona zmiana wytycznych nr 3/2017 ↗
- Wytyczne nr 2 KGP — §§ 3–5: treść zapisu w notatniku ↗
- Wytyczne nr 3 KGP z późn. zm. — § 22: notatka a protokół ↗
- Wytyczne nr 3 KGP z 13.07.2020 r. z późn. zm. — przyjęcie zawiadomienia, dokumentowanie wykroczeń i immunitety ↗
- Zarządzenie nr 18 KGP z 10.06.2026 r. — obowiązek e-Notatnika w służbie na drogach ↗
Źródła prawne i materiały
-
Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich — art. 1, 3–4, 36, 48, 59.
-
Kodeks karny — art. 10.